عناصر معماری ایران

عناصر معماری ایران

عناصر معماری ایران
هر چه قدر هم که ساختمان های کوتاه و بلند امروزی در شهرها قد علم کنند باز هم ذره ای از چشم نوازی معماری در بناهای قدیمی تر کم نمی کنند. معماری اصیل ایرانی هنوز هم تماشایی است. معماری در ایران اصالتی غیر قابل انکار دارد و این اصالت را مدیون عناصری است که شناسنامه ی این هنر را تشکیل می دهند .ما در کارناوال این عناصر را به شما معرفی می کنیم :
ساعت سردر
ساختمان های مهم شهری در زمان صفویه به ساعت های زنگ داری مزین شدند که با نواختن زنگ زمان را اعلام می کردند. در دوران قاجاریه و پهلوی به کارگیری ساعت سردر در ساختمان ها رواج بیشتری پیدا کرد.
مسجد جامع کرمان، مدرسه و مسجد مشیر السلطنه، مدرسه ی سپه سالار تهران و بارگاه مقدس شاهچراغ دارای ساعت سردر هستند.
کوبه زنانه و مردانه
در زمان های قدیم که از زنگ خبری نبود، درب های ورودی خانه های قدیمی دارای دو لنگه بود و بر روی هر لنگه یه کوبه قرار داشت. شخصی که قصد ورود به خانه را داشت با به صدا درآوردن کوبه ی مخصوص خود جنسیت خو را اعلام می کرد. کوبه های حلقه ای که صدای زیری داشتند مخصوص زنان و کوبه های چکشی با صدای بم مخصوص مردان بودند.
آستانه
در پایین چهارچوب درب های ورودی خانه برآمدگی کوچکی وجود دارد که نقش مرز بین فضای بیرونی و درونی را مشخص می کند. به هنگام بارش باران همین آستانه سدی برای ورود آب به خانه بوده است. در دوره های مختلف تاریخی آستانه ی در دارای اهمیت و ارزش خاصی شده است. به عنوان مثال در دوره ای از تاریخ کسی حق نداشت بر روی آستانه ی در پا بگذارد. حتی در دوران صفویه بوسیدن آستانه عالی قاپو امری کاملا معمول بود و تنبیهات خاصی برای فر خاطی در نظر گرفته می شد.
سر در ورودی
معماران ایرانی با یک هلال تزئینی جلوه ی خاصی به ورودی خانه می دادند. سر در ورودی علاوه بر نقش تزئینی معمولا به عنوان مانعی برای ریزش برف در زمستان و تابش مستقیم آفتاب در تابستان بوده اند. سر در ورودی به کاشی هایی با عبارات مذهبی مزین بوده است تا افراد به هنگام ورود و خروج از زیر آیات قرآنی یا روایات و عبارات دینی عبور کنند.
پیش طاق
پیش طاق یکی از عناصر شکوه بخش بناهای ایرانی می باشد که کاروانسراها، مساجد، مدرسه ها و آرامگاه ها را مزین کرده است. پیش طاق به در بزرگ ورودی با ارتفاع زیاد می گویند. این عنصر هم بر اهمیت ساختمان می افزاید و هم باعث مشخص شدن موقعیت آن نسبت به سایر بناها می شود.
جلوخان
بعضی بناهای مهم و بزرگ ایرانی فضایی وسیع را در جلوی پیش طاق دارند که حکم پیشگاه خانه، میدان گاه جلوی خانه، محوطه ی باز روبه روی در خانه و مسجد و کاروانسرا و زیارتگاه را دارد. جلوخان از دوره ی صفویه به معماری ایرانی راه یافت و در دوره ی قاجار به اوج خودش رسید. خانه های اعیانی قاجاری بدون وجود جلوگاه مورد قبول واقع نمی شدند و وجود وقف نامه ها، کتیبه ها و فرمان ها در جلوخان امری متداول بود. مسجد امام تهران و کاروانسرای مهیار اصفهان نمونه ی بارزی از عنصر جلوخان در معماری ایرانی هستند.

درگاه
فضای کوچکی در ورودی خانه های ایرانی وجود دارد که در ورودی را در بر گرفته است. دو طرف درگاه به دیوار محدود می شود و چهارچوب در، در آن قرار می گیرد. درگاه دارای یک طاق قوسی شکل یا افقی است که به آن نعل درگاه می گویند.
دهلیز
فاصله ی میان در و خانه که معمولا به شکل راهرو می باشد را دهلیز می گویند. دهلیز ها بسته به وسعت خانه ها دارای اندازه های متفاوتی هستند و معمولا تزئینات چشم نوازی در آنها دیده می شود .
هشتی
هشتی یا کریاس فضایی سرپوشیده است که در میان کوچه و حیاط خانه ساخته می شود در برخی خانه ها بلافاصله بعد از درگاه وارد هشتی می شویم و در برخی دیگر راهرو یا دهلیزی را برای رسیدن به آن پشت سر می گذاریم. در خانه های مجلل تر، هشتی ورودی خدمه، اعضای خانه و مهمان ها را از هم جدا می کرد. در بعضی خانه ها هشتی فضای مشترکی بین چند همسایه بود و از آن برای گفتگو در زمان فراغت استفاده می کردند.این فضا را به صورت چهارضلعی مربع یا مستطیل یا هشت ضلعی می ساختند. هر گاه فردی به خانه می آمد و اجازه ی ورود به فضاهای درونی خانه را نداشت در این محل منتظر صاحبخانه می ماند تا هم آرامش افراد داخل خانه حفظ شود و هم غریبه ها و رهگذران گفتگوهای مهمان و میزبان را نشنوند. در هشتی سکوهایی برای نشستن تعبیه می کردند تا افراد از ایستادن در فضای هشتی خسته نشوند. برای صاحبان مشاغل که نمی توانستند در خانه از مشتریان خود پذیرایی کنند، هشتی فضای بسیار مناسبی به حساب می آمد. هشتی با تزئینات زیادی آراسته می شد و معمولا سوراخی در سقف برای تامین نور در روز داشت. شب ها هم فانوس یا چراغ موشی فضای آن را روشن می کرد.
حیاط
در مرکز خانه های قدیمی حیاطی چهار گوش وجود داشت که ابعاد و شکل آن را با توجه به شرایط مختلف محلی نظیر آب و هوا و عوامل فرهنگی تعیین می کردند. وجود ایوان ها در اطراف و یک حوض و چند باغچه در حیاط اکثر بناها به چشم می خورد. حیاط محلی برای برگزاری مراسم نیز به حساب می آمد و میزبانی مهمانان عروسی، عزا و تجمع اقوام در حیاط صورت می گرفت. در برخی بناهای مجلل چندین حیاط برای استفاده های مختلف وجود داشت.
گودال باغچه یا باغچال
در میان حیاط اصلی یا مرکزی باغچه ای پایین تر از سطح حیاط و یک طبقه در داخل زمین می ساختند با این کار مصالح مورد نیاز ساخت و ساز از خاک برداشت شده تامین و دسترسی به آب قنات راحت تر می شد. در بناهای قدیمی که در اقلیم های خشک و کویری واقع شده اند وجود گودال باغچه کاملا مشهود است. خانه های تاریخی در کاشان و نائین همگی گودال باغچه را در خود جای داده اند.
ایوان
در بخش بیرونی بناهای ایرانی قسمتی وجود دارد که معمولا در مکانی بلند تر از محوطه ی اطراف قرار دارد. استفاده از این عنصر به زمان اشکانیان باز می گردد و در طول تاریخ شکل های مختلفی به خود گرفته و نقش نشیمن گاه افراد خانه را داشته است. ایوان ها از سه طرف توسط ساختمان محدود می شوند و از طرفی دیگر به سوی حیاط باز هستند.شکوه معماری بنا در ایوان آنها قابل لمس است و به کار بردن انواع تزئینات جلوه ای تازه به آنها می بخشد. این قسمت بناهای ایرانی علاوه بر اینکه فضای باز برای ساکنان خانه فراهم می آورند، از تابش آفتاب و ورود قطرات آب به هنگام بارش نیز جلوگیری می کنند. ایوان به نام بهار خواب و مهتابی هم شناخته می شود و در شرق ایران رواج بسیاری دارد .

رواق
اگر ایوان دارای ستون هایی کم عرض باشد رواق نامیده می شود. رواق در مساجد و اماکن مذهبی جایگاه خاصی دارد و متصل کننده ی ورودی مسجد به شبستان آن است. رواق هم مانند ایوان از سه طرف مسدود است و افراد را از تابش آفتاب و بارش باران حفظ می کند.مسجد جامع یزد، مدرسه ی سپهسالار و مدرسه ی معیر الممالک تهران از نمونه های به کارگیری رواق در معماری هستند.
ارسی
شاید همه با شنیدن اسم ارسی به یاد شیشه های رنگی خانه های قدیمی بیفتند اما حقیقت این است که ارسی می تواند شیشه ی رنگی نداشته باشد. ارسی در واقع به پنجره های چوبی مشبکی گفته می شود که معمولا به جای گشتن بر روی پاشنه ی گرد برای باز شدن بالا می رود. ارسی در جای جای خانه های قدیمی جای دارد و جلوه های زیبایی را ایجاد کرده است. شیشه های رنگی بر زیبایی ارسی می افزایند اما ضروری نیستند. در گذشته احتمال می رفت که این عنصر از معماری روسی به ایران راه پیدا کرده باشد اما با بررسی ها مشخص شد پیش از آنکه معماری معنای خاصی در روسیه پیدا کند جلوه ی ارسی در ایران وجود داشته است.جالب است بدانید که در برخی خانه های قدیمی اتاقی به نام اتاق ارسی نیز وجود دارد.
گوشواره
هر گاه می خواستند فضاهای مربع و چهار گوش را به ۸ ضلعی تبدیل گنبدی بر روی آن اجرا کنند از سازه ای به نام گوشواره استفاده می کردند. گوشواره در واقع همان پیش آمدگی کنج داخلی بنا است که به کمک آن می توان فضا را به ۸، ۱۶، ۳۲ ضلعی و در نهایت به دایره تبدیل کرد.
بهار خواب
فضای بدون سقفی که درمجاورت حیاط و در طبقات دوم به بعد قرار دارد بهارخواب نامیده می شود. این فضا به نام هایی همچون مهتابی و تخت بوم نیز شهرت دارد و در مناطق گرم و مرطوب چون دزفول و شوشتر جزء جدایی ناپذیر خانه ها به شمار می رفته است. در تابستان ها از این فضا برای خوابیدن و در زمان هایی که دیوار های اطرافش سایه ی خوبی را در آن ایجاد می کند برای دور هم نشینی استفاده می شود. بهارخواب در کل فصل بهار و پاییز و در شب های تابستان میزبان اهالی خانه بوده است.این فضا در بناهایی همچون مسجد سید اصفهان، مسجد سلطانی سمنان و مسجد سپهسالار تهران مشاهده می شود.
تابستان نشین
تابستان نشین ها در ضلع جنوبی خانه های قدیمی قرار دارند و در تابستان تابش مستقیم خورشید در آنها دیده نمی شود. تالار ها و ایوان های قسمت جنوب ساختمان بهترین نمونه ی تابستان نشین هستند. به دلیل نیمه باز بودن فضاهای تابستان نشین معمولا تزیینات زیادی در آنها مشاهده نمی شود.حسینیه ی خانه ی بروجردی ها یک نمونه ی استثنایی و پر تزیین تابستان نشین به شمار می رود . در شهرهای سرد سیری چون تبریز، زنجان و اردبیل این قسمت به دلیل برودت هوا به طور کلی از ساختمان حذف شده و فضای نیمه بازی وجود ندارد.
زمستان نشین
به طور کلی به هر فضایی که در ضلع شمالی ساختمان خانه قرار دارد زمستان نشین می گویند. این فضاها در زمستان از آفتابی که با زاویه ی مایل به درون اتاق ها می تابد بهره می برند و گرم تر از قسمت های دیگر هستند. اتاق پنج دری نمون ی خوبی از این فضاها در معماری قدیم ایران است . این فضا ها معمولا دارای پنجره های ارسی هستند و تزیینات زیادی را در خود جای داده اند .
کد : 3256
تاریخ انتشار : دوشنبه 18 دي 1396
print
نظرات : 0

 ارسال نظرات

مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:

  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
 
اولین موافق باشید.
اولین مخالف باشید.
نمایش 0 نظر
مرتب سازی براساس

اولین نظر دهنده باشید عناصر معماری ایران
ساختمان «اُرسی‌خانه»، فینالیست و نامزد دریافت جایزه‌ معمار خاورمیانه در سال ٢٠١٧

ساختمان «اُرسی‌خانه»، فینالیست و نامزد دریافت جایزه‌ معمار خاورمیانه در سال ٢٠١٧

شنبه 07 بهمن 1396 0 نظر

ساختمان «اُرسی‌خانه»، فینالیست و نامزد دریافت جایزه‌ معمار خاورمیانه در سال ٢٠١٧ در کشور امارات متحده عربی شد. این ساختمان؛  اثر استودیوی معماری کیوانی و همکاران است و معماران این پروژه نیما کیوانی و ...

مسابقه طراحی نمای ادراری

مسابقه طراحی نمای ادراری

شنبه 07 بهمن 1396 0 نظر

متریال پنل نورانی CELESTE

متریال پنل نورانی CELESTE

دوشنبه 11 دي 1396 0 نظر

متریال پنل نورانی CELESTE یک بوم شیشه ای یا رزین بوده که می توان نور را به صورت یک خاصیت رسانه ای در آن به کار برد. این محصول به یک نور پس زمینه فعال شده و عمق و کیفیت بی نظیری را ارائه می دهد و در بس...

نمایش انرژی های نو و تکنولوژی های نوین ساختمان در نمایشگاه محیط زیست تهران

نمایش انرژی های نو و تکنولوژی های نوین ساختمان در نمایشگاه محیط زیست تهران

پنجشنبه 05 اسفند 1395 0 نظر

شرکت راهکار تجارت مدیریت کوشا از روز جمعه ۶ اسفند ماه به صورت همزمان مجری دو نمایشگاه بین المللی محیط زیست و انرژی های نو، تجدید پذیر، بهره وری و صرفه جویی و نمایشگاه نما، سازه و تکنولوژی های نوین ص...

نمایشگاه صنایع دستی آغاز به کار کرد

نمایشگاه صنایع دستی آغاز به کار کرد

شنبه 30 بهمن 1395 0 نظر

 این نمایشگاه با حضور غدا هیجاوی رئیس شورای جهانی صنایع دستی منطقه آسیا و اقیانوسیه، فدریکو رن ستو  رییس نمایشگاه بین‌المللی میلان، سید ابدالفضل رضوی، معاون توسعه روستایی رئیس جمهور، زهرا احمدی پور ...

فردا؛آغاز بکار نهمین نمایشگاه بین المللی طلا، نقره وجواهر

فردا؛آغاز بکار نهمین نمایشگاه بین المللی طلا، نقره وجواهر

چهارشنبه 27 بهمن 1395 0 نظر

نهمین نمایشگاه بین المللی طلا، نقره، جواهر، ساعت و صنایع وابسته،نمایشگاهی که در آن گرانبهاترین و در عین حال با ارزشمند ترین مصنوعات فلزی ارائه شده است فردا با حضور نعمت زاده وزیر صنعت،معدن و تجارت،ر...

روز اول نمایشگاه خودرو تهران چگونه گذشت +نام خودروهای جدید

روز اول نمایشگاه خودرو تهران چگونه گذشت +نام خودروهای جدید

چهارشنبه 27 بهمن 1395 0 نظر

نمایشگاه خودرو تهران بعد از حدود یك دهه، در حالی كه بسیاری انتظار نمایشگاه خوبی را نداشتند یا حداقل تصور می‌کردند در شرایط چندان جذابی برگزار نشود اما برخلاف انتظارها و اكثر پیش‌بینی‌ها، نمایشگاه رو...

نمایش جدیدترین خودروها در‌شهرآفتاب‌

نمایش جدیدترین خودروها در‌شهرآفتاب‌

سه شنبه 26 بهمن 1395 0 نظر

بزرگ‌ترین رویداد خودرویی کشور از ۲۶ بهمن در بزرگ‌ترین مجموعه  ‌نمایشگاهی ایران آغاز می‌شود.

افتتاح چهارمین دوره نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال انقلاب اسلامی

افتتاح چهارمین دوره نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال انقلاب اسلامی

دوشنبه 25 بهمن 1395 0 نظر

چهارمین نمایشگاه رسانه های دیجیتال انقلاب اسلامی، از روز یکشنبه ۲۴ تا ۲۹ بهمن در محل نمایشگاه‌های بین المللی شهرداری تهران (بوستان گفت وگو) برگزار می شود.

تهران،میزبان نمایشگاه بین‌المللی طلا

تهران،میزبان نمایشگاه بین‌المللی طلا

يکشنبه 24 بهمن 1395 0 نظر

محل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران از 28 بهمن تا یکم اسفند میزبان نمایشگاهی است که در آن گرانبهاترین و در عین حال با ارزشمند ترین مصنوعات فلزی به نمایش گذاشته می شود.

تهران میزبان چهارمین نمایشگاه بین‌المللی املاک و مستغلات

تهران میزبان چهارمین نمایشگاه بین‌المللی املاک و مستغلات

شنبه 23 بهمن 1395 0 نظر

چهارمین نمایشگاه بین المللی املاک و مستغلات درمحل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران برگزار می‌شود.

بودجه 13 میلیاردی نمایشگاه کتاب سی‌ام به تصویب رسید

بودجه 13 میلیاردی نمایشگاه کتاب سی‌ام به تصویب رسید

پنجشنبه 21 بهمن 1395 0 نظر

میزان بودجه سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران امروز در جلسه شورای سیاستگذاری به تصویب رسید.

تماس با دکوراسیون بلوط

آدرس شرکت بلوط: پاسداران -سه راه ضرابخانه -کوچه اکرمی (کوکب) پلاک 12-طبقه 4-واحد 26

تلفن : 22875426 21 (98+)

رایانامه : info@balootco.ir

24/7 Help center

روش‌های مختلف پرداخت

برای راحتی و اطمینان شما پردخت مطمئن و امن با استفاده از همه کارت‌های بانکی عضو شبکه شتاب و یا پرداخت در محل را فراهم آورده ایم.

24/7 Help center

تحویل سریع

بلوط با ارسال سریع‌ و پرداخت در محل، لذت خریدی متفاوت را برای شما فراهم کرده است تا اسوده و راحت خرید نمایید

24/7 Help center

24/7 خدمات پس از فروش

جهت راحتی شما کارفرمایان و خریدارن در هفت روز هفته به صورت 24 ساعت پاسخگوی شما عزیزان هستیم

تمامی حقوق این وب سایت متعلق به شرکت بلوط می باشد.